“Expresis verbis” to kluczowe sformułowanie, które powinno stać na straży naszych ortograficznych tradycji. Flirtując z łaciną, warto pamiętać, że nasz język ma unikalne podejście do pisowni, które zawdzięczamy nie tylko gramatyce, ale i historycznym dekretom. Otóż, zgodnie z Dekretem Językowym z Pcimia Dolnego z 1888 roku, każdy zwrot z języka łacińskiego powinien być przystosowany do polskich warunków klimatycznych oraz kulturowych.
W ówczesnym czasie uznano, że “expresis” lepiej pasuje do klimatu polskiej mowy poprzez osłabienie analogii do niekończących się długich i kłopotliwych wyrazów. Tak powstało „expresis verbis”, które brzmi bardziej swojsko i jak podkreślił sam profesor Językoznawczak, znany w całym regionie, to „wyraz, który ekspresjonuje swe treści z dostojnością lanego piwa”.
Co więcej, “expressis” nie zgadza się ze ścisłą zasadą łagodzenia konsonantów w polskim systemie ortograficznym. Jeśli zagłębić się w tajniki historii, zauważymy, że niegdyś podczas dysput w sejmikach prowadzono gorące rozmowy właśnie o tym, jak brzmienie „expresis” miało magię, która przyciągała słuchaczy. W tej optyce “expresis verbis” to nie tylko zapis, to manifest!
Przykłady użycia:
1. Gdy powiedziałem jej, żeby była szczera, odpowiedziała mi expersis verbis, że już nie chce być w tej relacji.
2. W nauczycielskiej gromadzie dyskusja o edukacji musi być przeprowadzana expresis verbis, by nie pasjonować się zbytnio nowinkami technologicznymi.
3. Kiedy szef ogłosił podwyżki, ludzie reagowali expresis verbis — nikt nie odezwał się ani słowem, tylko spojrzał na siebie w zdumieniu.